Sámij valástallamlihtto (Samernas idrottsförbund), SIF, la aktisasjorganisasjåvnnå siebrijda ja tjärojda (tjieldijda) gudi barggi viehkedimijn ja åvddånahttemijn sáme valástallamijn.
Lihtton la bajemus åvdåsvásstádus sámemiester valástallamijda. SIF:a stivrra mierret gånnå jahkásasj valástallama galggi gárveduvvat ja dåladuvvat, ja ulmme la at juohkka jage galggi tjadájduvvat giesse-, dálvve- ja sisbandy valástallama. SIF.a doarjju gárvediddjijt valástallamijda ruhtadårjajn, medáljaj ja bagádusáj ja aj bärrájgåhtså vaj da mierredum njuolgadusá tjuovoduvvi valástallamijn. Sij gudi sihti oassálasstet sámemiester valástallamijn gájbeduvvá at sij li lahtto soames SIF:a sebrulasjlihttojs.

Nuora li vuorodum juogos Sámij valástallamlihton ja 1973 rájes juohká SIF:a guokta jahkásasj stipendajt sáme nuorajda gudi soames láhkáj li vuojnum jali älvvum valástallamijn. Lihtto la aj moadde jage vuorodam at gárvedit nuoraj äjvvalimijt ja rádjat sáme nuorajt Svieriga bieles Arctic Winter Gamesajda. Arctic Winter Games la internationála miester valástallama nuorajda gudi li 12-20 jahkásattja ja iemeálmmugijs jali ietjá Arktisa álmmugijs.
Sáme valástallama sisadni: viehkusav, sjuohppomav, tjuojggusav, roahttotjiektjamav, sisbandyv ja hierggevuodjusav.

Mijá valástallamvuojnno:
”Mijá sáme valástallamlihtto sisadná friddja ja iesjmierredim valástallamjådov mij gárvet varresvuodav, ávov ja buorrevuodav sáme ulmutjijda. Mij bälostip ja vuosedip alvvudagáv mijá valástallama kultuvrraárbes. Sáme valástallam gähttjal åttjudit valjev valástallamijs mij vaddá máhttelisvuodav aktavuohtaj ålles Sábmáj. Sámen galggá valástallam årrot máhttelis jagev birra, mierij jali ruhtadilemiere dagu.”

SIF:s histåvrrå jali duogásj
Jahkásasj sáme miestergillbusa li vuodo dan sáme valástallamjåhtusin ja li aj ájnas äjvvalimsaje Sámen. Da li juo gitta 40-jagij maŋŋegietjes vaddám sámijda máhttelisvuodav gilpostit nubbe nuppe vuostáj moatte valástallamvuogijs. 17 biejvve bårggemánon jahke 1947 nuorajäjvvalimen Jukkasjávren mierreduváj at Jåhkåmåhke sámesiebrre boahtte dálve galgaj ássat valástallamgillbusav dåssjå sámijda. Dálven 1948 dåladuváj vuostasj sámemiester dálvvegilpos Jåhkåmåhken. Ienemusá gudi gárvedin ja oassálasstin lidjin oahppe ja åhpadiddje sámeálmmukallaskåvlån. Skåvlå rektor Lennart Wallmark lij valástallammielos ja sjattaj dan diehti akta buollevájmuk dajda vuostasj gillbusijda. 1949 aj ásaduváj miestergilpos Jåhkåmåhken ja ulmme lij dan maŋŋela at oadtjot ienep sámijt oassálasstet ja at gillbusa galggin ásaduvvat miehtáj Sáme, Svieriga bielen. Dálvvegillbusa oadtjun dan maŋŋela stuor mielludallamusáv degu sámeálmmukfässta gå ásaduváj Fatmomakke sámesiebres Vilhelminan 1950. 1951 ásaduvvin sámemiestergillbusa Julevun, sämmi bále gå Svieriga miestergillbusa tjuojggusin tjadájduvvin. Ålles dáhpádus lij biejadum dáfulasj ásadiddjijda sáme berustime dagu ja ålos tjielggijin dav degu at dat dan diehti tjielgga dåssjåj. Lennart Wallmarka, dallusj rektur sámeálmmukallaskåvlån, anij at dat lij sjaddam degu suohtastallam oasse ja exploaterik sáme kultuvras gå sáme aneduvvin degu exotisk sisadnon dan stuor ásadusán. Dan maŋŋela dat nanniduváj at ásadusá galggin ásaduvvat sámesiebrijs. Gillbusa 50-lågon oadtjun tjielgas hámev gåk da galggin ásaduvvat siebrijs ja 50-lågon tjadájduvvin sámemiestergillbusa ålon sajen miehtáj Sáme. Gå vuostasj gillbusa 1948 dåladuvvin de vuododuváj “Sáme valástallamlihtto” dajna gå aktisasj åvdåsvásstádus galgaj at sámemiestergillbusa galggin gárveduvvat juohkka jage. 1971 mierreduváj at lihtto galgaj målsot namáv Sáme valástallamlihttuj, danen gå galgaj máhttet gåbdedit ja sisadnet aj ietja slaj gillbusijt. 1977 ásaduváj vuostasj sámemiester giessegilpos. Dat lij sáme valástallamlihto stivrra aktan dáfulasj sámesiebrijn gudi ássin gillbusijt Ankareden. Ienep gå sjuohppom gähttjaluváj aj vuorrodibme gålmån viehkkijn juohkusin ja sjuohppom. Daj boahtte maŋep jagijn åvddånij giessemiestergilpos sisanojn sjuohppom, viegos ja vuorrodibme sjuohppomijn aktan viehkusijn. Maŋŋegietjen 1970-lågo riegádij jurda nuorttarijkalasj sámemiestergillbusijda, danen gå sáme Vuonas juo guhkev lidjin gilpostam valla ålgobielen gillbusa. Soames jage ságastallama maŋŋela mierreduváj Sáme valástallamlihto jahketjoahkkemin 1979 Gierunin SM.a båttå at ássat gasskabåttåtjasjstivrav gudi oadtjun barggodoajmman gávnnat vuogev gåk åttjudit aktisasj sámevalástallamlihtov. Jagev dan maŋŋela vuododuváj Sámiid Vallastallan lihttu/ Samernas nordiska idrottsförbund (SVL) ulmmelijn aktisasj nuorttarijkalasj dåjmajn.